Wetenschappen en techniek

Zomerschool Wetenschappen in Griekenland

Inspiring Science Education Academy: een inspirerende zomerschool met verschillende STEM-sessies in een betoverend decor, waaronder een sessie van het Quantum SpinOff-project. De leerstations die vanuit dit project ontwikkeld werden, ontvingen de prestigieuze Scientix Award.

Quantum Spinoff: Connecting Schools with High-Tech Research and Entrepreneurship

Deze cursus focust op moderne kwantumfysica, nanotechnologie en ondernemen  

Breng de moderne kwantummechanica in je klas via onderzoekende leerstations en experimenten.  Laat zien hoe de kwantummechanica leidt naar nanotechnologische toepassingen zoals: CCD-camera’s (foto-elektrisch effect), halfgeleiders, zonnecellen, medische beeldvorming (MRI) en scanning tunneling microscope. Maak op deze internationale zomerschool kennis met de aanpak in andere Europese landen.

 

De zomerschool wordt door Inspiring Science Education georganiseerd. 

ISE-opleidingen hebben als gemeenschappelijk doel de implementatie van Inquiry Based Science Education (IBSE) en de toepassing van resource based en project-based aanpak. Leerkrachten en lerarenopleiders zullen leren een link te leggen tussen deze aanpak en de vele bestaande leermiddelen in de vorm van open digital educational resources.

Naast de Quantum SpinOff-cursus worden volgende opleidingen georganiseerd: 

  • Discover the cosmos: From Telescopes to Accelerators
  • Go-Lab: Global Online Science Labs for Inquiry Learning At School
  • Space Awareness: Space Awareness Inventory of online labs
  • CEYS: Creativity through Early Years Science Education
  • GEOTHINK: From Geospatial Thinking to Teaching Geospatially
  • CREATIONS: Developing an engaging classroom

Hoe een aanvraag voor subsidie in te dienen?

Geïnteresseerde leerkrachten en directeurs kunnen een aanvraag indienen bij het nationale agentschap voor ERASMUS+, EPOS Vlaanderen, onder KA1 - Individuele leermobiliteit binnen en buiten Europa. De aanvragen moeten ingediend worden door de school van de deelnemer, niet door individuele deelnemers zelf. Verdere informatie over de procedure zijn te vinden op de website van de Summer Academy

Hou er rekening mee dat de deadline om een aanvraag in te dienen bij EPOS Vlaanderen 22 februari is!

Neem eerst met ons contact op via e-mail. Zo kunnen we je tijdens de aanvraagprocedure begeleiden en je plaats op de zomerschool reserveren.

De Summer Academy wordt georganiseerd door:

ELLINOGERMANIKI AGOGI, R&D Department
Dimitriou Panagea Str.
Pallini, GR-15351
Griekenland
www.ea.gr    

In samenwerking met University Colleges Leuven-Limburg, Expertisecel Art of Teaching 
Groep Lerarenopleiding
Agoralaan Gebouw B bus 4
3590 Diepenbeek
België
www.vakdidactiek.be

Project Gegevens
10-07-2016
15-07-2016
Marathon, Griekenland

Van zondag 10 juli tot en met vrijdag 15 juli 2016

erica.andreotti@ucll.be
Delen:

Gran Sasso Nationaal Laboratorium

Navorming in de Laboratori Nazionali del Gran Sasso (Italië) met bezoek aan de experimenten.

Experiments in the Gran Sasso National Laboratory (LNGS) have given revolutionary contributions to Neutrino Physics with neutrinos naturally produced in the Sun and in Supernova explosion, search for neutrino mass in neutrinoless double beta decays, to the search for Dark Matter, and to the understanding of the nuclear processes that regulate the evolution of the stars (Nuclear Astrophysics)

Programma

(onder voorbehoud)

  • unieke kans om een ondergronds laboratorium te bezoeken dat experimenten doet rond neutrino-fysica en de verbanden met de kosmologie (donkere materie, nucleaire astrofysica…)
  • bezoek aan de sterrenwacht L'Osservatorio Astronomico di Campo Imperatore
  • bezoek aan de ondergrondse experimenten (dr. Matthias Laubenstein en collega’s LNGS)
  • contact met onderzoekers en astronomers
  • lezingen met telkens didactische links naar het onderwijs in fysica en natuurwetenschappen. Enkele lezingen zullen doorgaan in de Sala Majorana van het LNGS.
    • hoge energie fysica: standaardmodel en beyond (dr. Laura Tamassia UC Leuven-Limburg, Prof. dr. A. Van Proeyen KU Leuven)
    • kernfysica, neutrino-experimenten dark matter/dark energie (dr. Erica Andreotti UC Leuven-Limburg)
    • kosmologie en de nucleosynthese (Renaat Frans, UC Leuven-Limburg - UAntwerpen)
    • detectoren met halfgeleiders (dr. Erica Andreotti UC Leuven-Limburg – Wim Fransen, Canberra Semiconductor NV)
  • wandeling in het Nationaal Park Gran Sasso e Monti della Laga met aandacht voor de geologie van de streek, fauna en flora
  • bezoek aan L’Aquila met informatie over de aardbeving van 2009
  • begeleiding door Erica Andreotti, Laura Tamassia, Renaat Frans – UC Leuven-Limburg Expertisecel Art of Teaching

Prijs

(onder voorbehoud)

€520,00 per persoon (op basis van een 1-persoonskamer), studenten UCLL €470,00 in een meerpersoonskamer, telkens met toilet en bad/douche.

Inclusief overnachtingen, vlucht heen en terug, verplaatsing met de bus naar het experiment, gids in het experiment, lezingen, bezoeken. Maaltijden en andere verplaatsingen (met het openbaar vervoer) zijn niet inbegrepen.

Project Gegevens
06-04-2016
09-04-2016
Leraren secundair onderwijs, studenten fysica, chemie, wiskunde,… (maximum aantal deelnemers: 19 wegens maximum aantal in het experiment).
Laboratori Nazionali del Gran Sasso
Via G. Acitelli, 22
67100 Assergi L'Aquila
Italië

Van woensdag 6 april 2016 tot en met zaterdag 9 april 2016.

De juiste vluchturen worden later meegedeeld. 

Erica Andreotti, Renaat Frans, Laura Tamassia
€520,00 pp / €470,00 studenten UCLL
Schrijf je hier in.
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460
Delen:

Proeven met voedingsmiddelen (deel 2)

10 nieuwe projecten, 100 nieuwe proefjes!!!

Tien projecten:

  • 5 met witte poeders (suiker, soda, zetmeel, bakpoeder, zout)
  • 5 met dranken (water, geestrijke dranken, melk, frisdranken, wijn)

Het onderscheid tussen een fysische en chemische reactie, de wetten bij chemische reacties, het balanceren van reacties, de energetische aspecten, de snelheid van een chemische reactie, soorten chemische reacties,... al de begrippen die de leerplannen chemie/natuurwetenschappen hierover aangeven, willen we illustreren aan de hand van de tien projecten.

De proeven en didactische materialen kunnen dienen als demonstratie/illustratie van inhouden in chemie/natuurwetenschappen/wetenschappelijk werk in de eerste, tweede en eventueel derde graad secundair onderwijs.

Tijdens de navorming bieden we eenvoudige experimenten, demo's, tips en uitgewerkte laboverslagen volgens OVUR aan, die bruikbaar zijn bij het behandelen van begrippen over stofveranderingen. Je ontvangt een syllabus waarin de inhoud van de navorming beschreven staat. Bovendien krijg je het voorgestelde didactische materiaal achteraf ook in digitale vorm aangeboden.

We leggen ons de beperking op om vooral zo goedkoop mogelijke proeven met enkel dagdagelijkse materialen uit te werken.

Het voorgestelde materiaal wordt door studenten chemie OF2/3 via acht stations aangeboden. We demonstreren minstens 60 proefjes uit de lijst hieronder!

Proeven met suiker

  • Vuurwerk met suiker
  • Suiker en glucose in ketchup
  • Oplosbaarheid van suikers
  • Kunsthoning maken
  • Suikers identificeren
  • Glucose of fructose
  • Magische fles
  • Aminozuren in kunstmatige zoetstoffen
  • Chemische kameleon
  • Brandend suiker
  • Gist toont suiker in kauwgom
  • Suiker in bananen
  • Chemisch stoplicht

Proeven met soda

  • Blauw geheimschrift
  • Kleurrijk geschrift
  • Reactie zilvernitraat en tannine/soda
  • Groen geld
  • Endotherme reactie met soda
  • Reinigen met soda
  • Ontleding van bakpoeder tot soda
  • Bereiding van waterglas
  • Bereiding van Rennie
  • Bereiding van keukenzout met soda
  • Soda en cola

Proeven met zetmeel

  • Oscillerende reactie
  • Chemische patronen in een waterige oplossing
  • Kleven met zetmeel
  • Druivensuiker uit zetmeel
  • Zetmeel als ontvlekker
  • Een harde vloeistof
  • Elektrisch slijm
  • Blauw op drie wijzen
  • Zwart en wit geeft kleurloos
  • Zetmeel in een blad
  • Schrijven met zetmeel
  • Zetmeelfolie

Proeven met zout

  • Jood aantonen in zout
  • Zout oplossen bij verschillende temperaturen
  • zouten op een indicatorgel
  • Zout doet water bruisen
  • Zoutbatterij
  • Maken van zout uit zoutzuur en loog
  • Invloed van zout op roesten
  • Peper en zout scheiden
  • Elektrolyse van keukenzout
  • Kristallisatie in snel tempo
  • Kunststoffen scheiden met zout
  • Osmose in een aardappel
  • Vriespuntverlagende werking

Proeven met bakpoeder

  • Groene boontjes groen houden
  • Geheimschrift met bakpoeder
  • Balonnen blazen met bakpoeder
  • Zijn alle zuren even sterk
  • Wet van behoud van massa
  • Bepaling van molaire massa met bakpoeder
  • Onzichtbaar schenken
  • Schuim in een glas
  • Blingbling
  • Bruisballen maken
  • Reinigende werking van bakpoeder
  • Exploderende bonbons

Proeven met melk

  • Samenstelling van melk
  • Melkgel met natriumalginaat
  • Caseïne uit melk
  • Verse of oude melk
  • Vitamine B2 in melk
  • Calcium in melk
  • Schrijven met melk
  • Droge stofgehalte in melk
  • Bereiding polymelkzuur
  • Zonnemelk
  • Melk en Red Bull
  • Schilderijen met melk
  • Tyndall-effect (colloïdchemie)
  • Melk in vruchtenthee
  • Van melk tot bier

Proeven met wijn

  • Kunstmatige wijn maken
  • Rode wijn als indicator
  • Wijnsteenzuur uit wijn
  • Sulfieten in wijn
  • Water kleuren met rode wijn
  • De wijntoren
  • Alcoholgehalte met de vinometer
  • Wijnsteenzuurgehalte fotometrisch bepalen
  • Ontkleuren van wijn
  • Zuurgehalte van wijn bepalen
  • Wijnsoorten maken
  • Vruchtenzuren aantonen via TLC

Proeven met bruiswater en gewoon water

  • Droogijs kleuren
  • Hydratatie
  • Water koken in papier
  • Eudiometer
  • Waterstof uit water
  • Vulkaan onder water
  • Magische spuiten
  • pH van Spa water
  • IJs laat water koken
  • Droge vinger
  • Water naar een glas met een rietje
  • Bliksem onder water
  • Dichtheid van suikerwater met eigen metertje

Proeven met frisdranken

  • Limonades namaken
  • Paars kleurloos / kleurloos paars
  • Taurine in energiedrank
  • Vitamine C in frisdranken
  • Oplichtende frisdranken
  • Regenboog met tomatensap
  • Prik proeven
  • Verdunningsreeks van fruitsap en pH bepalen
  • Vitamine C in fruitsap
  • Massa-volumeprocent van pulp in fruitsap
  • Onzichtbare inkt met limonade
  • Bewegend blikje

Proeven met geestrijke dranken

  • Brandende doek met wodka
  • Bloedcocktail
  • Kleurencocktail
  • Baileys en tonic
  • Ouzo komt en gaat
  • Tequila afbuigen
  • Kleurenpatroon met wodka
  • Kunstmatig bier
  • Icepack met wodka
  • Groenten ontkleuren met wodka
  • Vuur in de fles
  • Pulserend glas

    

Project Gegevens
26-04-2016
26-04-2016
Leerkrachten natuurwetenschappen en chemie 1ste en 2de graad
UC Leuven-Limburg
Lerarenopleiding Secundair
Campus Diepenbeek
Agoralaan Gebouw B, Blok R (de Ark)
3590 Diepenbeek

Dinsdag 26 april 2016 van 9.30 u. tot 16.00 u.

Filip Poncelet
€95,00 inclusief cursusmateriaal en warme maaltijd
Schrijf je hier in.
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460
Delen:

CSI en forensisch onderzoek

CSI en forensisch onderzoek in chemie – natuurwetenschappen – STEM

Leerlingen hebben vaak hoge verwachtingen van chemie, wetenschappen en STEM door het beeld dat ze hiervan krijgen in de media, vooral door series als CSI, NCIS, Plaats Delict,…

Deze navorming wil tonen hoe bloed-, DNA-, vingerafdruk-, vezel-, haar-, planten- en sporenonderzoek, geheime boodschappen, nanotechnologie,…  te integreren zijn in lessen chemie, natuurwetenschappen of STEM. Het materiaal levert eveneens inspiratie voor projectdagen wetenschappen, opendeurdagen, wetenschapsklassen, intro-dagen, ICT-integratie in wetenschappen,...

We presenteren tijdens de navorming:

  • een CSI-case voor leerlingen van de eerste graad en dit gekoppeld aan de leerinhouden van wetenschappen/STEM. We proberen hiervoor een CSI-koffer eerste graad te maken.
  • een CSI-case voor leerlingen van de tweede graad en dit gekoppeld aan de leerinhouden van chemie/natuurwetenschappen/STEM. We proberen hiervoor een CSI-koffer tweede graad te maken.
  • koppelingen aan leerinhouden zoals: Wat is onderzoek? Wat is een kwalitatieve en een kwantitatieve test? Wat is een referentie? Hoe gebeurt forensisch onderzoek in werkelijkheid? Wat is een procedure evalueren en valideren?
  • 60 proefjes die kunnen dienen om een eigen CSI-case (eventueel samen met de leerlingen) uit te werken: bloed opsporen, bloedgroep bepalen met een bloedkit, haaranalyse onder microscoop, codes en geheime boodschappen ontcijferen, vingerafdrukken nemen,…
  • mogelijkheden om multimedia te integreren: metingen met applets op de iPad, gebruik van meetsondes, een poll met de smartphone, info doorgeven via QR-codes,…

Het voorgestelde materiaal wordt door studenten chemie OF3 via 8 stations aangeboden. Een greep uit het aanbod:

  • 6-poedermysterie
  • Simulatie bloedgroepen
  • iPad bij bepalen van kogelinslag
  • DNA-kit
  • Geheime boodschap: doordruk
  • Schotresidu en glasanalyse
  • Voetafdruk nemen en interpreteren
  • Bloeddetectie met luminol
  • Baan van de kogel
  • ...

Je ontvangt een syllabus, waarin de inhoud van de navorming beschreven staat. Alle proeven zullen volgens de OVUR-methode uitgewerkt worden. Je zal ook een digitale vorm van het voorgestelde didactisch materiaal krijgen. 

Het programma omvat (onder voorbehoud):

           

Project Gegevens
11-03-2016
11-03-2016
Leerkrachten natuurwetenschappen en chemie/STEM 1ste en 2de graad
UC Leuven-Limburg
Lerarenopleiding Secundair
Campus Diepenbeek
Agoralaan Gebouw B, Blok R (de Ark)
3590 Diepenbeek

Vrijdag 11 maart 2016 van 9.30 u. tot 16.00 u.

Filip Poncelet
€95,00 inclusief cursusmateriaal en warme maaltijd
Schrijf je hier in.
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460
Delen:

Elementaire deeltjesfysica

Elementaire deeltjesfysica met authentieke leermaterialen in de klas!

Deze nascholing gaat in op de nieuwe leerplanmodule 'Elementaire Deeltjesfysica': hoe breng je de moderne hoge energiefysica met authentiek leermateriaal in de klas? Kunnen leerlingen zelf de echte data van de experimenten in CERN bestuderen? Kunnen we het Brout-Englert-Higgsboson ook een plaats geven? Wat betekent het dat dit boson is waargenomen? 

We leren werken met ICT-tools voor elementaire deeltjesfysica, zoals de CMS-tool ispy waarmee leerlingen echte data van de CMS-detector van de LHC kunnen visualiseren en bestuderen. We doen experimenten zoals ‘CERN in een bol’, waarmee we de cirkelvormige baan van geladen deeltjes in een homogeen magnetisch veld kunnen demonstreren en analyseren, en we bouwen een nevelkamer op om elementaire deeltjes in de klas te kunnen waarnemen.

Programma

  • Inleiding
    • Elementaire deeltjesfysica, CERN, de LHC en het heelal
    • CERN als onderzoeksgemeenschap
    • De structuur van het Standaard Model aanbrengen​​​​​
  • Experiment: deeltjesversneller in de klas, of ‘CERN in een bol’
    • Eerste hypothese gebaseerd op de Lorentzkracht en kwalitatieve proef
    • Bepalen van de straal met dynamica van de cirkelbeweging
    • Experimentele verificatie
  • Experiment: elementaire deeltjes detecteren in de klas met een nevelkamer
  • Oefeningen over supergeleiding in CERN gebaseerd op authentieke bronnen
    • Waarom supergeleidende magneten gebruiken?
    • Het incident met de supergeleidende magneten begrijpen
  • Digitale tools 1: geladen deeltjes herkennen in de CMS-detector
    • CMS-tools on-line: detector-animatie en iSpy
    • Deeltjes herkennen in echte CERN-data met de digitale tool iSpy
  • Digitale tools 2: Opzoeken van kandidaatevents voor Z en BEH-boson
    • Theoretische achtergrond
    • Oefeningen met echte data van CERN
    • Rol van statistiek in datanalyse in elementaire deeltjesfysica
  • Digitale tools 3: het onderzoek naar het BEH-boson ontdekken
    • Samenspel tussen theorie en experiment
    • Vertrouwen, erkenning en controverses
  • De evolutie van het concept ‘massa’: van Newton naar het BEH-mechanisme 
Project Gegevens
16-03-2016
16-03-2016
Leerkrachten fysica 3e graad secundair onderwijs
UC Leuven-Limburg
Campus Proximus
Geldenaaksebaan 355
3001 Heverlee

Woensdag 16 maart 2016 van 09.30 u. tot 16.30 u. 

Renaat Frans, Laura Tamassia, Erica Andreotti
€95,00
Schrijf je hier in.
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460
Delen:

Kwantummechanica in de klas

Met de nieuwe leerplanmodule Kwantummechanica heb je de gelegenheid om de leerlingen in de wijden in de moderne fysica. 

Hoe kan het dat materie ook een golfkarakter heeft? 
Is licht een deeltje of een golf?

Via de Quantum SpinOff-leerstations (die de prestigieuze Scientix-award ontvingen!) kan je de inzichten van de kwantummechanica en haar toepassingen in de klas brengen. De leerlingen leren bijvoorbeeld de emissielijnen van waterstof waar te nemen en uit te rekenen met het atoommodel van De Broglie.

We suggereren een methodiek om aan de leerlingen de link tussen fundamentele nanowetenschap en toepassingen te tonen. We laten zien hoe kwantumeigenschappen worden toegepast in technologie, zoals digitale beeldvorming, halfgeleiders, solid state memories, MRI,...

Tijdens deze navorming werken we met minds-on leerstations en hands-on experimenten. 

Kwantummechanica 1

Minds-on

Deel 1: Waarom kwantumfysica? - Concepten van de kwantumfysica

Leerstation I - Van de notie van baan in de klassieke mechanica naar de dualiteit deeltje-golf: het dubbelspleet experiment; discrete spectraallijnen van elementen.

Leerstation II - Wat is licht: van Newtons deeltjestheorie voor licht naar de veronderstellingen van Christiaan Huygens; weerkaatsing, breking en diffractie verklaren met golftheorie; het dubbelspleet experiment voor licht.

Leerstation III - Wat golft er bij licht? Van mechanische golven naar lichtgolven; analogie met de klassieke kwantisatie in de muziek; elektromagnetische golven

Leerstation IV - Deeltje-golf dualiteit - kwanta van velden. Het dubbelspleet experiment met licht van lage intensiteit; een kwantumtheorie van licht en materie: materiegolven, kwanta en hypothese van De Broglie.

Leerstation V - De emissielijnen van waterstof verklaard met kwantummechanica.

Kwantummechanica 2

Deel 2: Kwantumeigenschappen en technologie

Leerstation VI - Van foto-elektrisch effect tot digitale beeldvorming

Leerstation VII - Halfgeleiders

Leerstation VIII - Tunneling en STM

Leerstation IX - Spin en zijn toepassingen

Leerstation X - Atomic Force Microscopy

Hands-on experimenten

  • Met de diffractie van het licht de dikte van een haar bepalen
  • Meten van elektrongolflengte uit het diffractiepatroon en vergelijking met voorspelde golflengte
  • De golflengtes van de discrete emissielijnen van He bepalen
  • De constante van Planck bepalen met LED's

Kwantumfysica en hoogtechnologisch ondernemen

Eerste blik op de link tussen kwantumfysica en de toepassingen in technologie en hoogtechnologische ondernemingen. Suggestie van een didactiek. 

Enkele links over de klassieke kwantisatie in de muziek

Kwantummechanica 3 Kwantummechanica 4

Project Gegevens
02-03-2016
Leerkrachten fysica in de 3e graad SO
UC Leuven-Limburg
Campus Proximus
Geldenaaksebaan 335
3001 Heverlee

Woensdag 2 maart 2015 van 13.30 u. tot 16.30 u.

Renaat Frans, Erica Andreotti
45,00€
Schrijf je in
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460

Meer informatie over de locatie

Delen:

MuMaQ

MuMaQ: Music, Math's & Quantumphysics Het ontdekken van de band tussen wiskunde, muziek en de (kwantum)wereld in het onderwijs. Kan muziek voor leerlingen een poort zijn tot de kwantumfysica?

Het onvoorstelbare voorstellen

Het secundair onderwijs hoort algemeen vormend te zijn. Dat betekent dat een leerling zich een beeld moet kunnen vormen van cultuur en wetenschap. Muziek, wis- en natuurkunde maken hier ontegensprekelijk deel van uit. Mogen leerlingen daarom niet verwachten in de school de essentie te vernemen van de (moderne) fysica?
Waarom horen ze op school dan slechts over de klassieke deeltjestheorie van de materie en de klassieke golftheorie van licht? Waarom vertellen we de leerlingen niet over de ontdekkingen van de moderne kwantumfysica (nu haast honderd jaar oud)? Zadelen we de leerlingen zo niet op met een achterhaald mechanistisch wereldbeeld? Zijn we niet vergelijkbaar met de tijdgenoten van Copernicus, Kepler en Galilei, die destijds zo lang vasthielden aan het achterhaalde -maar o zo veilige- geocentrische wereldbeeld? Kunnen wij niet beter?

Ook al is het wenselijk om de leerlingen te vertellen over de kwantumfysica, dat betekent niet dat het gemakkelijk is: conceptueel niet en mathematisch niet. (Sub)atomaire golfdeeltjes gehoorzamen niet aan de 'gewone' mechanica van Newton, maar evolueren als een niet-lokale kwantummechanische golffunctie in ruimte en tijd. Toch worden ze als gelokaliseerde deeltjes waargenomen. De (amplitude van de) golffunctie geeft slechts een waarschijnlijkheidsmaat om een deeltje te meten. Kwantummechanica houdt dan ook een nieuwe kijk op de fysica in.

Muziek, een didactische poort tot kwantumfysica

Om dit onvoorstelbare kwantummechanisch karakter van de werkelijkheid te kunnen voorstellen, werken we het analogon van de discrete muzikale trillingen didactisch uit. Dat vormt voor leerlingen de poort tot de (basisinzichten van de ) golfmechanica. Tegelijk leren de leerlingen de schoonheid van de wis- en natuurkunde ontdekken, samen met de mathematische grondslagen van de muziek. 
We ontwerpen een leerpad (en bijbehorende leermaterialen) dat leerlingen gaandeweg de band laat ontdekken tussen muziek, wiskunde en kwantumfysica. Het pad loopt via een wisselwerking van muzikaliteit, mathematische modellen, fysische theorieën en experimenten. De MuMaQ-methode is didactisch experimenteel, interdisciplinair en richt zich derhalve niet op een concreet leerplan (hoewel het daarvoor een inspiratie kan zijn). Het is een open doos met een voorgesteld (maar niet gedetermineerd) pad, materialen, ideeën,... Uit deze doos kan een leerkracht muziek, wiskunde of natuurkunde concrete inspiratie halen voor lessen(reeksen) of voor aanvullingen bij bestaande lessen. 

De leermaterialen bestaan uit twee delen.

  1. Deel één handelt over 'de natuurlijke rij van de tonen' en richt zich naar de leeftijdsgroep van 12 tot 16 jaar oud. Rond vier kenmerken van een toon (opwekking, kleur, harmonie en melodie) wordt er een wiskundig en muzikaal model gebouwd: de natuurlijke rij. Deze rij modelleert het bestaan van de toon op een toonverwerkker en geeft zicht op het timbre ervan. Met het model kan ook de harmonie, de melodie en de toonladderconstructie beter begrepen worden.
  2. Het tweede deel handelt over de eigenlijke kwantumfysica: 'de muziek van de kwantummechanische golfdeeltjes' en richt zich naar de leeftijdsgroep van 16 tot 18 jaar. 

Partners

MuMaQ is een PWO-onderzoek van de toenmalige groep 'Onderwijs en Kunst' van de UC Leuven-Limburg (toen nog KHLim) departement Lerarenopleiding). MuMaQ werkte in zijn stuurgroep samen met de volgende partners uit universiteiten en scholen:

  • prof. dr. Klaas Landsman, Institute for Mathematics, Astrophysics and Particle Physics (IMAPP), Radboud Universiteit Nijmegen
  • prof. dr. Mark Reybrouck, Musicologie, KU Leuven
  • prof. dr. Mieke De Cock, Specifieke Lerarenopleiding, KU Leuven
  • prof. dr. Diederik Aerts en prof. dr. Bart D'Hooghe, Center Leo Apostel, VUB
  • prof. dr. Jacques Tempère en prof. dr. Fons Brosens, Theoretische Vaste Stof Fysica, Universiteit Antwerpen
  • Gino Malfait, inspecteur Muzikale Opvoeding
  • Wim Peeters, diocesaan begeleider Fysica, Antwerpen-Limburg
  • Hans Bekaert, leraar wis- en natuurkunde, Tienen
  • Lia Peumans, lector fysica, KHLim
  • Bert Appermont, componist en lector muziek, KHLim
  • dr. Gerard Bodifée, astrofysicus

Disseminatie

  • De leermaterialen werden uitgetest in 
    • Middenschool Sint-Jan Beringen (mei 2007)
    • Humaniora Kindsheid Jesu Hasselt (sept-okt 2008)
    • Sint-Jan Berchmansinstituut Zonhoven (april-mei 2009)
  • Congres van Muzes op 17 november 2007 in het Lemmensinstituut in Leuven
  • Congres van het Freudenthalinstituut (Universiteit Utrecht): Nationale Wiskunde Dagen. Gehouden in Noorwijkerhout in Nederland op 1 en 2 februari 2008. Bekijk de hand-outs
  • MuMaQ-congres op woensdag 29 april 2009 in de KHLim in Hasselt en Diepenbeek
  • Lezing op het EAS-congres, European Association for Music in Schools, Talinn, 1 tot 5 juli 2005
  • Lezing op het GIREP-congres, International Research Group on Physics Teaching, augustus 2009
  • Lezing op VOB-VeLeWe-congres, november 2009
  • Lezing voor Muzes, conservatorium Antwerpen, 11 november 2009
  • Lezing op Woudschotenconferentie, didactisch congres natuurkunde, Freudentalinstituut Nederland, december 2009

Project Gegevens
UC Leuven-Limburg
afgewerkt
Share:

Vooronderzoek curriculumopbouw voor wetenschappen

In de eerste graad secundair onderwijs hebben we in Vlaanderen slechts eindtermen geformuleerd voor een biologische leerlijn. Er is bij ons nog nooit een denkoefening gemaakt hoe een brede wetenschappelijke vorming in de 1ste graad er zou moeten uitzien. Hierdoor plaatsen we ons in de onderste rij van landen op gebied van een brede wetenschappelijke vorming in de 1ste graad. Laat nu diezelfde 1ste graad precies die leeftijd zijn, waar uit onderzoek blijkt dat de grondslagen gelegd worden voor motivatie.

Het ontbreken van zo een brede leerlijn wetenschappen is hoe langer hoe meer onhoudbaar in het Vlaams onderwijs (cfr. vele goedbedoelde maar versnipperde STEM-initiatieven). Op initiatief van de promotor van dit vooronderzoek en de decaan wetenschappen van de KU Leuven werd daarom een denktank ‘wetenschappen in onderwijs en lerarenopleiding opgericht’ waar ondertussen een vakdidactici en experten vanuit brede achtergronden aan participeren. Echter vergaderingen op zichzelf leveren geen onderzoeksresultaten en maakt niet zelden het kluwen nog groter. Precies deze leemte wil voorliggend project opnemen: een breed nationaal en internationaal curriculumonderzoek uitvoeren ter voorbereiding van de opbouw van een curriculum dat voor een brede wetenschappelijke vorming in de 1ste graad SO in Vlaanderen kan zorgen. Hiervoor voorziet het project in een vergelijkende studie van de internationale curricula, een vergelijkende documentenstudie en een praktijk- en expertenraadpleging via een convergerende interviewmethodiek. Voornoemde denkgroep zal als reflectie- en valorisatiegroep optreden voor dit vooronderzoek. Op grond van de resultaten van dit vooronderzoek kan dan een curriculum opgebouwd worden in een vervolgonderzoek.

Project Gegevens
14-09-2015
18-09-2016
UC Leuven-Limburg
Renaat Frans
  • Nele Vandamme
  • Heleen Bossuyt
lopend
Share:

Brugproject SpinOff 2015-2016

Om leerlingen te laten proeven van de moderne wetenschappen en technologie en hun toepassingen in hoogtechnologisch ondernemen, heeft de UC Leuven-Limburg samen met IMO-IMOMEC, de Universiteit Hasselt, de Universiteit Antwerpen, de KU Leuven en de hoogtechnologische koepelorganisatie DSP Valley het brugproject SpinOff opgezet. Dit project wordt door het Agentschap Innoveren & Ondernemen van de Vlaamse Overheid ondersteund.

SpinOff wil een brug slaan tussen de inzichten van de moderne wetenschappen en de kansen die dit biedt tot hoogtechnologisch ondernemen. Het project had eerder ook een Europese grote broer, Quantum SpinOff, een project dat door de Europese Commissie ondersteund werd en in Estland, Zwitserland en Griekenland uitgerold werd.

Het project richt zich tot geïnteresseerde leerlingen van het 5e en 6e jaar secundair onderwijs (en hun leerkrachten) en brengt hen in contact met fundamenteel en toegepast wetenschappelijk onderzoek en kansen die onderzoek hen geeft om te ondernemen. Het project wil leerlingen tonen hoe een vernieuwend idee tot een toepassing in een onderneming kan leiden.

Onder begeleiding van onderzoekers en professionals creëren de leerlingen hun eindresultaat, waarbij meer of minder op één van de volgende drie pijlers gefocust wordt:

  1. een nieuwe toepassing of dienst creëren gelinkt aan de bestudeerde technologie
  2. een bestaande dienst of toepassing een nieuwe invalshoek geven
  3. een artwork of demo creëren om hun fascinatie voor de bestudeerde technologie en/of het eigen product voor te stellen.

In dit filmpje illustreren deelnemende leerlingen, leerkrachten, onderzoekers en professionals heel goed het SpinOff-traject:

De partners van het project zijn in 2015-2016:

  • Universiteit Hasselt, IMO-IMOMEC: prof. dr. ir. Wim Defermen Linda Klingels en Glen Vandevenne
  • KU Leuven, Departement Fysica: prof. dr. Jean-Pierre Locquet
  • KU Leuven, Campus Diepenbeek, Embedded Systems & Security: prof. dr. Nele Mentens, ing. Ruben Smeets
  • Universiteit Antwerpen, Visielab: prof. dr. Jan Sijbers, dr. Jan De Beenhouwer
  • Universiteit Antwerpen, Bimef: dr. Sam Van der Jeught
  • Universiteit Antwerpen, departement fysica: Roberta Johnson
  • UC Leuven-Limburg, Campus Diepenbeek, Lerarenopleiding Expertisecel Art of Teaching: dr. Laura Tamassia, dr. Erica Andreotti, Renaat Frans
  • DSP Valley: dr. Peter Simkens, ing. Björn Van de Vondel

Met de steun van Agentschap Innoveren & Ondernemen van de Vlaamse Overheid

Project Gegevens
15-09-2015
31-03-2016
Agentschap Innoveren & Ondernemen van de Vlaamse Overheid
UC Leuven-Limburg
  • Universiteit Antwerpen
  • Universiteit Hasselt
  • KU Leuven, Departement Fysica
  • DSP Valley
  • Agentschap Ondernemen
spinoff.vakdidactiek.be
afgewerkt
Share:

De kleinste 20 elementen uit de tabel van Mendelejev

Een boeiende navorming chemie, opgebouwd uit acht werkstations: (1) De websites www.chemieleerkracht.be en chemie.baso.khlim.be; (2) De elementen H, He en Li; (3) De elementen Be, B en C; (4) De elementen N, O en F; (5) De elementen Ne, Na en Mg; (6) De elementen Al, Si en P; (7) De elementen S en Cl; (8) De elementen Ar, K en Ca.

Per element onderzoeken we de volgende aspecten:

  • Modelvoorstellingen
  • Plaats in het PSE
  • De ontdekker
  • Didactisch materiaal: spellen, didactische plaat, filmfragmenten
  • Bruikbare simulaties en iPad apps
  • Voorkomen en isoleren uit grondstoffen
  • Eigenschappen
  • Toepassingen in het dagelijks leven
  • Productie in Vlaanderen: welke bedrijven, hoe?
  • Proefjes in de klas

We presenteren een 40 à 50-tal proefjes uit de volgende proevenreeks:

Element 1: Waterstof

  • Bereiding van waterstofgas
  • De hovercraft-cd
  • Elektrolyse van waterstofchloride
  • Knallen van een ei
  • De plaats van waterstofgas in de spanningsreeks van metalen
  • Een potloodslijper vormt knalgas
  • Een toestel van Hoffman op microschaal
  • Kaars aansteken in waterstofgas
  • Kameleonproef met waterstofgas
  • Doven en ontsteken van een kaars met waterstofgas

Element 2: Helium

  • Mickey Mouse stem

Element 3: Lithium

  • Vlamproef: de drakenadem
  • Maken van een lithiumbatterij
  • Winnen van lithium uit een knoopbatterij

Element 4: Beryllium

Element 5: Boor

  • IJs brandt groen
  • Vormen van boor uit borax

Element 6: Koolstof

  • Onderzoek van de verbrandingsproducten van koolstof
  • Koolstof isoleren uit eierschalen
  • Actieve kool maken van suiker
  • IJzer maken uit roest met koolstof
  • Blauwe inkt wordt kleurloze inkt met koolstof
  • Reductie van koperoxide met koolstof
  • Koolstof aantonen in een kaars
  • Verbranden van koolstof in een proefbuis

Element 7: Stikstof

  • Geheime boodschappen met stikstofgas
  • Bereiding van stikstofgas
  • Het molair volume bepalen van stikstofgas
  • Variërend bruisen met stikstofgas
  • Diffusie aantonen met stikstofgas

Element 8: Zuurstof

  • Bereiding van zuurstofgas
  • De blauwe kolfproef
  • Reacties tussen zuurstofgas en blauwe inkt
  • Zuurstofgas bevordert verbranding
  • Identificatie van zuurstofgas
  • Chemoluminescentie met zuurstofgas
  • Verbranding van staalwol in zuurstofgas

Element 9: Fluor

  • Microschaalexperiment met fluor

Element 10: Neon

Element 11: Natrium

  • Verbranden van natrium
  • Reactie van natrium met water
  • Golflengte van een natriumlamp
  • Bereiding van natriummetaal door elektrolyse

Element 12: Magnesium

  • Magnesium reageert met water
  • Magnesium reageert met chloorgas
  • Reducerende werking van magnesium
  • Verbranding van magnesium in een afgesloten ruimte
  • Invloed van temperatuur op de reactiviteit van magnesium met water
  • Rode aanslag op magnesium
  • Vorming van rotte geur van eieren met magnesium

Element 13: Aluminium

  • Een aluminiumbatterij
  • Sterretjes voor oud en nieuw
  • Knalgas met aluminiumfolie
  • Een blik geeft stroom
  • Aluminiumfolie reageert met koper
  • Reactie van aluminium en dijood in een proefbuis
  • Vormen van knalgas met aluminiumfolie en zuur

Element 14: Silicium

  • Bereiding van zuiver zand
  • Een chemische tuin
  • Maken van silicagel
  • Een stuiterbal
  • Silicium uit zand

Element 15: Fosfor

  • Een raket met lucifers

Element 16: Zwavel

  • Endotherme reactie met zwavel
  • Naalden van zwavelkristallen
  • Een polymeer van zwavel
  • Lichtflitsen met ijzer en zwavel
  • Vergelijken van zwavel met zuurstof

Element 17: Chloor

  • Bereiding van chloorgas door micro-elektrolyse
  • Reacties met dichloorgas
  • Spanningsreeks van niet-metalen
  • Redoxreacties met chloorgas
  • Ontkleuren van natuurlijke kleurstoffen met chloorgas
  • Chemoluminescentie met chloorgas

Element 18: Argon

  • Argon in een lamp

Element 19: Kalium

  • Vlamproef met kalium
  • Reactie van kalium met water simulatie
  • Verbranding van kalium met water simulatie

Element 20: Calcium

  • Gekleurde vlammen in een gel
  • Thermolyse van calciumcarbonaat
  • Coldpack met calciumverbindingen
  • Heatpack met calciumverbindingen
  • Rode vlammen met calcium
  • Knalgas bereiden met calcium
  • Plaats van calcium in de spanningsreeks van metalen
  • Hardheid van water

Project Gegevens
26-11-2015
26-11-2015
Leerkrachten natuurwetenschappen en chemie/STEM 1ste, 2de en 3de graad
UC Leuven-Limburg
Lerarenopleiding Secundair
Campus Diepenbeek
Agoralaan Gebouw B, Blok R (de Ark)
3590 Diepenbeek

Donderdag 26 november 2015 van 9.30 u. tot 16.00 u.

Filip Poncelet
€95,00 inclusief cursusmateriaal en warme maaltijd
Schrijf je hier in.
freja.vandeborg@ucll.be 011/180 460
Delen:

Pagina's